
انرژي اتمي
انرژي اتمي عبارت از انرژي اي مي باشد كه از اتم بدست مي آيد. هر اتم داراي ذرات انرژي در خود مي باشد. انرزي قسمت هاي اتم را به يكديگر متصل نگاه مي دارد. بنابر اين در انرژي اتمي هسته يك اتم، انرژي است، و اين انرژي در هنگام تجزيه اتم رها مي شود. ولي در واقع دو راه براي به دست آوردن انرژي از اتم مي باشد. يكي را به نام پيوستن و ديگري را به نام انشقاق مي نامند. در هنگام به هم پيوستگي، دو اتم براي تشكيل يك اتم تنها به كار مي رود. به هم پيوستن اتم ها نتيجه مي شود كه مقدار زيادي انرژي به صورت حرارت رها شود. اغلب انرژي كه از خورشيد آزاد مي شود، در اثر به هم پيوستن اتم ها در آن سياره مي باشد. اين يك نوع انرژي اتمي است. نوع ديگر انرژي اتمي به طريق انشقاق مي باشد. اين طريق هنگامي روي مي دهد كه يك اتم تبديل به دو اتم ميگردد. اين عمل با بمباران كردن يا ضربه زدن ها با ذرات اتمي، مثل نيوترون ها عملي مي گردد. يك اتم هرگاه كه با نيوترون بمباران شود تقسيم نمي گردد. در واقع، اغلب اتم ها را نمي شود جدا كرد. ولي اتم هاي اورانيوم و پلوتونيوم در تحت شرايط خاصي تقسيم مي گردند. يك نوع اورانيوم به اسم اورانيوم 235 معروف است در اثر ضربه نيوترون تبديل به دو تكه مي شود. و آيا مي دانيد كه اين عمل چقدر انرژي توليد مي كند؟ يك كيلو اورانيوم 235 خيلي بيشتر از يك ميليون برابر انرژي كه مي توان از سوختن يك كيلو زغال سنگ بدست آورد، انرژي توليد مي كند. ذرات بلوري اورانيوم مي توانند يك كشتي اقيانوس پيما يا يك هواپيما يا حتي يك ژنراتور را راه بيندازند. بنابراين ملاحضه مي كنيد، انرژي اتمي ممكن است به خوبي منبع انرژي عمده اي براي آينده انسان باشد.
منبع: كتاب بمن بگو چرا (جلد هفتم)
آتشكده كوه مند
آتشكده كوه مند از آثار باستاني و مهم دشتي است كه در دامنه كوه مند و به فاصله 30 كيلومتري خورموج، غرب روستاي زاير عباسي قرار دارد. در ارتفاع سنگي مشرف به رودخانه خشكي كه بستر رودخانه قديمي است آثار حجاري و كوه تراشي در دل صخره وجود دارد از بستر رودخانه راهي به ارتفاع 60 متر كه اولين مدخل آتشكده است، كشيده شده است. يك شاه نشين با يك سكوي مياني و يك سكوي افقي كه در سمت راست شاه نشين قرار گرفته و يك اطاق قوس
ي با انحناي منظم كه با سنگ و گچ و گل ساخته شده جالب توجه است. نماي خارجي فعلي كلات عبارت از يك مدخل با سقف قوسي و دو مدخل مستدير القاعده و ده حفره به شكل مدخل هاي طرفين سكوي شاه نشين مدخل اصلي و با اندازه هاي متفاوت كه به احتمال به منزله پنجره و نورگير هاي رواقهاي اصلي آتشكده بوده اند. آتشكده از سه طبقه مياني يا اصلي، تحتاني و فوقاني تشكيل شده است كه با هم ارتباط داشته و در عين ارتباط، نوع ساختمان هر يك با ديگري متفاوت بوده كه گويا از هر يك از طبقات براي منظور خاصي استفاده مي شده است. در بستر رودخانه خشك فعلي آثار ساختمان ها و آبگردان ها و بند هايي در اراضي پاي كوه و در اطراف مسيل وجود دارد كه از وجود ميدان بزرگي در جلوي كلات حكايت مي كند كه سطح آن با خاك و سنگ بالا آورده بوده اند. با توجه به وجود آثار آب انبار و بقاياي درختاني از فاصله دويست متري پاي كوه احتمال مي رود در جلوي آتشكده ميداني وجود داشته و براي جلوگيري از نفوذ سيلاب هاي شديد در اطراف تپه، بند هاي زيادي از سنگ و گچ ساخته بوده اند. بيش از نيم قرن پيش در جانب شمالي آتشكده و پشت كوه نيز آثار حفره ها و شاه نشين و درختاني وجود داشته است و از آنجا راهي به آتشكده منتهي مي شده است كه به مرور زمان بر اثر ريزش كوه آن آثار ازبين رفته اند. گويا نقشه اصلي مقاير كلات متأثر از مقابر فنيقي است و با توجه به طرز قرار گرفتن دخمه ها بر روي يكديگر و كم شدن تدريجي ابعاد آن ها در طبقات بالاتر، همان نقشه زيگوراتها و ميل هاي خاص مضرس است كه اصلي ايلامي و بابلي دارد اما نقشه صليبي دهليز ها نقشه هندي و ايراني است. مقابر كلات داراي صفحه اي مستقل و در عين حال متأثر از تمدن هاي مختلف ايراني و هندي و آشوري، فنيقي و ايلامي است.
منبع: كتاب تاريخ تحولات سياسي، اجتماعي دشتي
قلعه محمد خان دشتي
قلعه خورموج مربوط به محمد خان دشتي است و در عصر ناصر الدين شاه بنا شده است. محمد خان به عمران و آبادي و سازندگي علاقه وافري داشت به همين خاطر «ميرزا فتحعلي معمار شيرازي» را از شيراز دعوت كرد و به تدبير وي قلعه و حمامي محكم در خورموج ساخته شد. قلعه در گذشته داراي چهار حصار و چهار برج و يك اندروني و يك عمارت مركزي و تعدادي قراولخانه و اصطبل بوده است. قلعه چهار يا پنج طبقه بوده و از يك گوشواره بسيار زيباي فوقاني مشرف به شهر برخوردار بوده است كه براي لطافت هوا و مقاصد نظامي و ديدباني از آن استفاده مي شده است. بر چهار ديواري قلعه، چهار برج كه از بيرون با سنگ و گچ طاقسازي و نماسازي شده بود وجود داشت و سه ديوار دروني با راهروهاي مناسب و گشاده و سر سراهاي متعدد، چهار برج را در ميان خود جاي داده بود. قلعه داراي شاه نشين ها، حياط، سر سرا، قراولخانه، انبار و حمام بوده است؛ شاه نشين ها و گوشواره ها همه به سبك سلجوقي و متأثر از سبك هاي ساساني و با استفاده از طاق ها و طاقنماها و پيشاني هاي بلند عمارت شده اند. پي ها و شالوده ديوار ها و عمارت از سنگ و گچ و ملات ساروج بوده است. محمد خان براي ساختن آن بيشتر رعيت پا برهنه را به بيگاري گرفت تا آنجا كه خود در انتقاد اعمال امثال و اقران خود ابياتي سروده و بر سنگي نقر و بر سر در عمارت خود نصب نمود كه در ديوانش نيز وجود ندارد.
هـزاران خـانــه را بــر بـــاد دادم ** كه تـا بنـياد ايــن خانــه نهــادم
از اين دست استدم ز آن دست دادم ** ستـم كردم كـرم نامـش نهــادم
قلعه ياد شده در سال 1356 ش توسط شهرداري تخريب گرديد و به جاي آن ساختمان شهرداري و مخابرات و كتابخانه عمومي ساختند و در حال حاضر فقط يك برج از چهار برج ياد شده پا بر جاست كه بازسازي شده و طبقه فوقاني آن اختصاص به مهمانسراي فرمانداري دارد.
منبع: كتاب تاريخ تحولات سياسي، اجتماعي دشتي